Fundacja Nauki Archaeologia Silesiae, Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Gmina Pietrowice Wielkie serdecznie zapraszają do udziału w letniej szkole archeologii. Projekt adresowany jest do studentów oraz absolwentów archeologii oraz nauk pokrewnych, z pewnym doświadczeniem wykopaliskowym.


Stanowisko

Założenie w Pietrowicach Wielkich odkryto w 2011 r. na podstawie ogólnodostępnych zdjęć satelitarnych. Jego forma została bliżej poznana dzięki zastosowaniu prospekcji geofizycznej. Malowniczo położone stanowisko, o zarysie okręgu, z podwójnym pierścieniem rowów, jak pierwotnie przypuszczano w typie neolitycznego rondla, spotkało się z dużym zainteresowaniem ogólnopolskich mediów. Badania wykopaliskowe podjęte w 2012 r. zweryfikowały chronologię obiektu i umożliwiły jego datowanie na wczesną epokę brązu.



Stanowisko znajduje się w południowo-zachodniej Polsce, na Śląsku, na pograniczu polsko-czeskim, u wylotu Bramy Morawskiej będącej jednym z najdogodniejszych szlaków komunikacyjnych między południem a północą Europy, co wpływa na wyjątkowe bogactwo pradziejowego krajobrazu kulturowego. Obiekt położony jest na eksponowanym cyplu, w widłach Troi i Cyny (Psiny) - dwóch rzek odgrywających istotną rolę w życiu dawnych społeczeństw.

W trakcie badań prowadzonych w 2012 roku rozpoznano stratygrafię obu rowów. Eksploracji poddano również wybrane jamy zasobowe znajdujące się w przestrzeni pomiędzy rowami. Na ich dnie odkryto depozyty zwierząt m. in. sarny, jelenia i psa. Były to pochówki całych zwierząt lub dużych partii ich tuszy, co sugerowałoby rytualny kontekst ich depozycji.

Celem projektu jest rozpoznanie charakteru tego założenia - jego chronologii, funkcji, organizacji przestrzennej, a także roli dla lokalnych społeczności oraz miejsca w strukturach interregionalnych.

Kierownik projektu: dr Mirosław Furmanek (Instytut Archeologii, Uniwersytet Wrocławski). Zespół terenowy tworzą również: Agata Hałuszko, Maciej Ehlert, Marek Grześkowiak, Mateusz Krupski, Maksym Mackiewicz, Bartosz Myślecki, Adrian Podgórski i Piotr Wroniecki.

Metody

Dzięki zaangażowaniu w projekt specjalistów z różnych dziedzin nauki możliwe jest wieloaspektowe podejście do badanej tematyki. Pozyskanie danych przy pomocy różnych metod pozwala na uzyskanie możliwie pełnego obrazu dawnej aktywności ludzkiej w obrębie stanowiska. Stosowana procedura badawcza aspekty - badania nieinwazyjne, badania wykopaliskowe i analizy laboratoryjne.

Badania nieinwazyjne

Fotografia lotnicza używana jest do monitorowania i inwentaryzowania stanowisk już znanych, a także odkrywania nowych, objawiających się w formie wyróżników (glebowych, wegetacynych, itp.). Uczestnicy zapoznają się z metodyką prowadzenia prospekcji lotniczej, będą uczestniczyć w lotach niskiego pułapu z użyciem drona i latawca (UAV, KAP), a także w opracowaniu i interpretacji wyników.

Badania geomagnetyczne pozwalają na określenie zasięgu stanowiska poprzez rejestrację anomalii, których źródłem mogą być obiekty antropogeniczne o różnych funkcjach. Uczestniczy poznają techniki prospekcji gradiometrycznej oraz badań podatności magnetycznej, będą brali udział w organizacji, wykonywaniu oraz analizie pozyskanych danych.

Badania wykopaliskowe

Badania wykopaliskowe prowadzone będą w miejscach wytypowanych na podstawie wyników prospekcji nieinwazyjnej. Ich celem jest weryfikacja zarejestrowanych anomalii, pozyskanie informacji na temat stratygrafii, a także pozyskanie materiałów zabytkowych. Z poszczególnych nawarstwień pobierane będą próbki do dalszych analiz. Uczestnicy będą brali udział w eksploracji nawarstwień zabytkowych i ich próbkowaniu. Będą również mięli możliwość zdobycia praktycznych umiejętności w zakresie wykonywania cyfrowej dokumentacji archeologicznej, w tym obsługi instrumentów geodezyjnych czy sporządzania fotogrametrii.


Analizy laboratoryjne

Analiza materiału zabytkowego jest podstawą do określenia chronologii i przynależności kulturowej. Uczestnicy szkoły zapoznają się z różnymi typami zabytków charakterystycznych dla społeczności wczesnej epoki brązu, będą odpowiedzialni za ich zabezpieczenie i inwentaryzację.

Analizy archeobotaniczne obejmują odnajdywane w kontekstach archeologicznych pozostałości roślin. Są podstawą wnioskowania na temat szeroko rozumianej gospodarki roślinnej, obejmującej wykorzystanie roślin jako pożywienia, pokarmu dla zwierząt, masy opałowej, czy surowca używanego w różnych obszarach wytwórczości. Uczestnicy zapoznają się z metodyką przygotowywania próbek do obserwacji mikroskopowych, będą także uczestniczyli w oznaczaniu poszczególnych taksonów i interpretacji tych znalezisk.

Analizy archeozoologiczne pozyskanych szczątków zwierzęcych dostarczają informacji na temat udziału poszczególnych gatunków w modelu funkcjonowania danej populacji i sposobów ich wykorzystywania. Uczestnicy mogą spodziewać się znaczącej ilości szczątków kostnych w kontekstach archeologicznych. Będą brali udział we wstępnych oględzinach i opisie pozyskanego materiału.

Analizy antropologiczne dostarczają bezpośrednich informacji na temat życia ludzi, zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i grupowym. Można rekonstruować w ten sposób strukturę płci i wieku w danych populacjach, a także rozpoznawać kondycję fizyczną czy przyczyny śmierci poszczególnych osobników. Uczestnicy zapoznają się z materiałem osteologicznym i sposobem jego opisu. Zaawansowane techniki badawcze (analizy DNA, izotopowe) zostaną omówione w trakcie prelekcji.

Analizy geoarcheologiczne (mikromorfologia i analizy fizykochemiczne) pozwalają na rozpoznanie sposobu i tempa powstawania nawarstwień, a także ich składu. Określenie wpływu czynników naturalnych i antropogenicznych, jak również czynników podepozycyjnych na tworzenie wypełnisk obiektów archeologicznych umożliwia pełniejsze zrozumienie ich funkcji. Uczestnicy projektu zapoznają się z metodyką pobierania próbek glebowych oraz z dotychczasowymi wynikami analiz geoarcheologicznych przeprowadzonych na stanowisku.

Datowanie radiowęglowe jest podstawą określania chronologii bezwzględnej kontekstów archeologicznych. Uczestnicy poznają metodykę selekcji materiałów i pobierania próbek.

Wykłady

Działaniom praktycznym towarzyszyć będą wieczorne prelekcje przybliżające kontekst środowiskowy, kulturowy, oraz teoretyczne podstawy realizowanych badań. Prelekcje prowadzili będą zaproszeni badacze z Polski i Czech.

Uczestnicy otrzymają zestaw materiałów dydaktycznych związanych z tematyką prowadzonych badań.

Zachęcamy także do zabrania komputerów. Stworzy to możliwość zapoznania się z używanym przez nas oprogramowaniem i obszarami jego wykorzystania w archeologii.

Cel szkoły

Uczestnicy projektu poznają techniki prowadzenia świadomych, interdyscyplinarnych badań archeologicznych, wykorzystujących metody nauk pokrewnych, których celem jest stworzenie kompleksowego obrazu działalności dawnych społeczeństw w danym miejscu. Uczestnicy letniej szkoły będą mięli możliwość nabycia praktycznej wiedzy, podpartej sporą dawką teorii. Wiedza ta ma uniwersalny charakter, a scenariusz realizowanych badań może być stosowany w trakcie prac na stanowiskach o różnym charakterze i datowaniu.

Uczestnicy otrzymają imienny certyfikat potwierdzający ich udział w letniej szkole i nabyte umiejętności.

Program zajęć

8.00-15.00 - praca w terenie lub w roboczym laboratorium (w grupach)

16.00 - obiad i czas wolny

18.00 - wieczorne wykłady i dyskusje

W weekendy proponujemy wycieczki szlakiem okolicznych stanowisk archeologicznych.

Informacje organizacyjne

Letnia szkoła odbywać się będzie w terminie 10-28.08.2015 r.

Uczestnicy letniej szkoły będą zakwaterowani w Zespole Szkół w Pietrowicach Wielkich. Do dyspozycji będziemy mieli wieloosobową salę i kilka mniejszych pomieszczeń (kuchnia, magazyn). W szkole znajduje się pełne zaplecze sanitarne (toalety, prysznice). Szkoła jest po remoncie, dostępna jest także przestrzeń rekreacyjna - boisko i miejsce na grilla.

Należy zabrać ze sobą śpiwory. W szkole znajdują się materace do spania.

Organizatorzy częściowo zapewniają wyżywienie (codzienne obiady, wieczorne przekąski, napoje).

Pietrowice Wielkie są dobrze zaopatrzoną wsią gminną, znajdują się w niej m. in. sklepy spożywcze, pizzeria, restauracja, apteka, poczta.

Koszt uczestnictwa w letniej szkole wynosi 200 PLN lub 50 EUR. Środki te zostaną przeznaczone na wyżywienie i noclegi.

Uczestnicy zobowiązani są do ubezpieczenia we własnym zakresie.

Uczestnicy powinni stawić się w Pietrowicach Wielkich około południa, w poniedziałek, 10.08.2015 r. Można również stawić się dzień wcześniej.

Organizatorzy nie zapewniają zbiorowego transportu do Pietrowic Wielkich. Polecaną przez nas opcją jest dojazd do Raciborza, skąd możemy odebrać uczestników. Służymy wszelką pomocą w przypadku problemów transportowych, prosimy o wcześniejszy kontakt w tej sprawie.

Spodziewamy się ciepłego lata, jednak zdarzają się i deszcze. Prosimy zatem do zabrania odpowiedniego obuwia do pracy, nakrycia głowy oraz odzieży przeciwdeszczowej. Przydadzą się również kremy do opalania i środki przeciwko owadom.

Liczba miejsc: 15 osób. O przyjęciu decyduje kolejność zgłoszeń!

Gwarantujemy miłą atmosferę!

Nasz adres e-mail: szkola@archeolodzy.org. Jeśli masz jakieś pytania lub chciałbyś zgłosić swój udział - pisz śmiało!

Nie zwlekaj! Zgłoś się już teraz!

Galeria

Zdjęcia z badań w 2013 r.

Dokumentacja z latawca
Doczyszczanie wykopu
Wykop 2
Aparat leci w górę
Wykopaliska przyciągały media
Dokumentacja
Wykop 2
Dokumentacja
Park maszynowy
Znaleziska
Eksploracja
Znaleziska
© Letnia Szkoła Archeologii w Pietrowicach Wielkich 2015